Điều 408. Hợp đồng vô hiệu do có đối tượng không thể thực hiện được

Điều 408. Hợp đồng vô hiệu do có đối tượng không thể thực hiện được Trường hợp ngay từ khi giao kết, hợp đồng có đối tượng không thể thực hiện được thì hợp đồng này bị vô hiệu. Trường hợp khi giao kết hợp đồng mà một bên biết hoặc phải biết về việc hợp đồng có đối tượng không thể thực hiện được nhưng không thông báo cho bên kia biết nên bên kia đã giao kết hợp đồng thì phải bồi thường thiệt hại cho bên kia, trừ trường hợp bên kia biết hoặc phải biết về việc hợp đồng có đối tượng không thể thực hiện được. Quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này cũng được áp dụng đối với trường hợp hợp đồng có một hoặc nhiều phần đối tượng không thể thực hiện được nhưng phần còn lại của hợp đồng vẫn có hiệu lực. (trích Bộ luật Dân sự năm 2015) DẤU HIỆU PHÁP LÝ : Điều 408 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về trường hợp hợp đồng vô hiệu do có đối tượng không thể thực hiện được. Dưới đây là nội dung chi tiết và các điểm cần lưu ý: 1. Nội dung Điều 408 Trường hợp vô hiệu ngay từ khi giao kết: Nếu ngay từ khi giao kết, hợp đồng có đối tượng không thể thực hiện được thì hợp đồng đó bị vô hiệu. Trách nhiệm bồi thường: Bên biết hoặc phải biết về việc đối tượng của hợp đồng không thể thực hiện được mà không thông báo cho bên kia biết thì phải bồi thường thiệt hại cho bên kia (trừ trường hợp bên kia cũng biết hoặc phải biết về việc này). Vô hiệu một phần: Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp hợp đồng có một hoặc nhiều phần đối tượng không thể thực hiện được, nhưng các phần còn lại của hợp đồng vẫn có hiệu lực. 2. Các điểm cần phân tích làm rõ Việc xác định "đối tượng không thể thực hiện được" thường dựa trên hai khía cạnh: Bất khả thi về mặt thực tế (vật lý): Ví dụ, đối tượng của hợp đồng mua bán là một tài sản đã bị tiêu hủy hoàn toàn trước thời điểm ký kết hợp đồng nhưng các bên không biết. Bất khả thi về mặt pháp lý: Ví dụ, đối tượng giao dịch là hàng hóa bị cấm lưu thông hoặc quyền tài sản không được phép chuyển nhượng theo quy định của pháp luật tại thời điểm giao kết. 3. Hệ quả pháp lý Khi hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu theo Điều 408: Hợp đồng không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao kết. Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả. Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường (như đã nêu ở khoản 2 Điều 408). 4. Phân biệt với các trường hợp khác Khác với Bất khả kháng: Trong trường hợp bất khả kháng, đối tượng hợp đồng vẫn có thể thực hiện được tại thời điểm giao kết nhưng sau đó mới phát sinh trở ngại khách quan. Điều 408 tập trung vào việc đối tượng đã không thể thực hiện được ngay từ đầu. Khác với Vô hiệu do vi phạm điều cấm: Mặc dù đối tượng không thể thực hiện được về mặt pháp lý có thể trùng lặp với vi phạm điều cấm, nhưng Điều 408 thường áp dụng cho các tình huống mang tính kỹ thuật hoặc thực tế khách quan nhiều hơn. Đây là một quy định quan trọng nhằm bảo vệ sự an toàn pháp lý trong giao dịch, tránh việc các bên lãng phí nguồn lực vào những cam kết không bao giờ có thể hoàn thành trên thực tế. ============ Xây dựng tình huống A là chủ một cửa hàng quần áo, ngày 06/04/2017, A đến xưởng may X để nhập một lô hàng mới để chuẩn bị bán vào dịp hè. Tuy nhiên, do kho hàng của A đã đầy không thể để hết số hàng mới mua, sau khi trở số quần áo mới nhập về đến cửa hàng, A vẫn để số hàng đó trên ô tô và đi tìm địa điểm để cất giữ số hàng cũ, còn số hàng mới sẽ được để vào kho của cửa hàng. Đến ngày 07/04/2017, A tìm được địa điểm là nhà kho của B và giao kết với B một hợp đồng gửi giữ tài sản, theo đó, B sẽ cho A gửi số quần áo cũ trong nhà kho của mình từ ngày 08/04/2017 đến ngày 01/11/2017 và thay A bảo quản số hàng đó với mức tiền công là 30 triệu đồng, A đưa trước cho B 10 triệu đồng. Nhưng trong khi A và B thực hiện giao kết hợp đồng, do một sự cố chập điện, kho hàng cũ của A bị cháy, thiêu rụi toàn bộ số quần áo cũ của A, vì vậy B không thể thực hiện công việc được thỏa thuận trong hợp đồng. Phân tích tình huống Trong tình huống trên, hợp đồng gửi giữ tài sản giữa A và B vô hiệu do có đối tượng không thể thực hiện được. Hợp đồng gửi giữ tài sản là hợp đồng có đối tượng là công việc. Cụ thể, trong trường hợp này công việc mà A và B thỏa thuận là việc B nhận giữ và bảo quản tài sản của B, là toàn bộ số quần áo cũ của A từ ngày 08/04/2017 đến ngày 01/11/2017. Tuy nhiên, ngay lúc A và B thực hiện giao kết hợp đồng, kho hàng của A bị cháy và toàn bộ số quần áo cũ của A bị cháy, do đó B không thể thực hiện việc nhận và bảo quản số tài sản của A. Như vậy, đối tượng của hợp đồng giữa A và B không thể thực hiện được, do đó, hợp đồng này vô hiệu theo quy định tại Điều 408 BLDS năm 2015. Về hậu quả pháp lý trong trường hợp này là các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận (khoản 2 Điều 131). Trong tình huống trên, A đã đưa trước cho B 10 triệu đồng tiền công nhưng do hợp đồng này vô hiệu, nên hai bên sẽ hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, theo đó, B sẽ trả lại cho A 10 triệu đồng tiền công mà A đã nhận. Bên cạnh đó, nhà kho của A bị cháy là do nguyên nhân khách qua, A và B không biết và cũng không phải biết về việc hợp đồng gửi giữ tài sản giữa hai người có đối tượng không thể thực hiện được. Do đó, cả A và B sẽ không phải thực hiện việc bồi thường thiệt hại cho bên kia theo khoản 2 Điều 408. Luật Gia Vlog - NGUYỄN KIỆT -tổng hợp & phân tích VIDEO : (đang cập nhật) VIỆN DẪN ĐIỀU LUẬT : (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN : (đang cập nhật)